Vloerverwarming en de piano

Vloerverwarming en de piano

Vloerverwarming pianoIn de jaren dat ik werkzaam ben als pianotechnicus is het mij altijd opgevallen hoe collega-pianostemmers en pianoverkopers in de stress kunnen schieten bij warmtebronnen in woonkamers. Het lijkt erop alsof de piano volgens hun ieder moment door midden kan scheuren of imploderen als je de piano in de buurt van een convectorput, of (erger nog!) op je vloerverwarming zet.

In de praktijk lijkt het allemaal mee te vallen, maar door de openlijke stress van collega’s zijn er in het verleden legio “betaalbare oplossingen” verkocht. In deze blog neem ik ze met u door, maar eerst een kleine uitleg over ons woonkamer-klimaat.

Waar kan je piano wel of niet tegen?

Je kan de voorkeur van een piano vergelijken met de voorkeur van de mens. Wij houden van stabiel klimaat. Niet te koud, niet te warm, niet te droog en niet te vochtig. Kleine uitschieters kunnen we wel tegen, maar als het te lang koud, warm, vochtig of droog is worden we chagrijnig.

Dit geldt ook voor de moderne piano. Piano’s zijn over het algemeen degelijk gebouwd en kunnen de klimaatschommelingen in onze huishoudens goed aan. Als de uitschieters te groot of langdurig worden dan merken we dat aan de stemming. De luchtvochtigheid heeft namelijk invloed op de zangbodem. Als deze beweegt gaan de snaren strakker of slapper staan. Dit resulteert in een stemming die omhoog of naar beneden gaat.

Het klimaat in de moderne Nederlandse woonkamer

aanbevelingen piano onderhoud
Detail uit een handboekje geleverd bij een Ibach piano in de jaren 30

Onze opa’s en oma’s woonden in huisjes met enkelsteens muren. Ze beschikten over een gaskachel en soms ook een houtkachel of open haard. Enkelglas en glas in lood zorgde voor een onregelmatige luchtvochtigheid en ongewenste tocht. Piano’s hadden het daardoor zwaar, want het huis klimaat was slecht onder controle te houden. In oude folders van pianowinkels werd geadviseerd een piano 4 maal per jaar te stemmen en dat was niet voor niets.

Wij hebben als welvarend volkje ons binnenklimaat de laatste decennia behoorlijk verbeterd; dubbelglas, spouwmuren, centrale verwarming, vloerverwarming. Allemaal verbeteringen die ervoor zorgen dat het klimaat in huis stabieler is. Dit is aan de piano’s te merken. Deze hoeven geen 4 keer meer per jaar gestemd te worden. Sterker nog, het gros van mijn klanten kan prima leven met een piano die eenmaal per jaar gestemd wordt. De piano ontstemd namelijk niet meer zo snel.

Hoewel de praktijk laat zien dat piano’s het in ons binnenklimaat beter uithouden. Blijven er ondernemers die gretig gebruik maken van het ouderwetse sentiment dat je piano in groot gevaar is door “nieuwerwetse” manieren van verwarmen.

De Hydroceel

Hydroceel onzinDe hydroceel is zo’n uitvinding. Een ronde pvc-buis gevuld met absorberend materiaal die zichzelf vol slurpt met water. Deze buis kan je dan in je piano hangen en zou gelijkmatig vocht verdampen in de piano. Pianostemmers hebben deze uitvinding massaal verkocht en in vrijwel iedere tweedehands piano hangt er wel een. Een win-winsituatie! Voor ongeveer 100 gulden kon je met deze buis je zorgen afkopen en had de pianostemmer een makkelijk zakcentje verdiend.

Inmiddels hebben wij betere meet apparatuur en zijn we erachter dat deze wonderbuis slechts een goedbedoelde placebo is. De werking is vergelijkbaar met een glas water op tafel zetten. Het water verdampt in een paar dagen en zal in de piano slechts een paar procent aan luchtvochtigheid teweeg brengen. Dat is maar een fractie van de schommelingen die een piano op een dag te verduren krijgt. Daarnaast ben ik nog nooit een klant tegengekomen die de buis netjes iedere twee weken opnieuw met water vulde. Dat werd vaak alleen gedaan op het moment dat de pianostemmer langskwam. Het gaf dus eerder onregelmatigheden dan stabiliteit.

Inmiddels zijn pianotechnici en klant wijzer geworden en kom je de hydroceel (bijna) nergens meer tegen.

De Pianocarpet

Hoewel met de komst van vloerverwarming het binnenklimaat nog constanter is geworden. Zijn er ook ondernemers die daar kansen zagen liggen. Het idee van warmte uit de vloer waar je piano op staat klinkt natuurlijk heel erg gevaarlijk! Je zou de piano met directe stralingswarmte helemaal kunnen droogstoken!

Pianocarpet

En zo zag de “pianocarpet” het licht. Volgens de website een hitteschild die uw instrument beschermd tegen opstijgende warme lucht. De website somt een aantal schrikbeelden op; Uitdroging, Scheuren in stemblok en zangbodem, schimmel, loskomende lijmverbindingen.

..Maar komt dat daadwerkelijk door opstijgende warme lucht van vloerverwarming?

Vloerverwarming geeft in tegenstelling tot andere warmtebronnen een zeer gelijkmatige warmte zonder schommelingen. Vloerverwarming is namelijk niet gemaakt om ’s nachts uit te zetten en ’s ochtends weer te verwarmen. Deze is gemaakt om de woonkamer door middel van lage temperaturen constant te houden. Dit houdt in dat het water van een vloerverwarming niet veel warmer wordt dan 20-25 graden. Dat zijn niet de gloeiend hete luchtstromen die we gewend zijn van convectorput of radiator. Op het moment dat de warmte de vloer verlaat en de piano bereikt hebben we het niet meer over opstijgende lucht of stralingswarmte. Dan hebben we het over omgevingswarmte. Het pianocarpet is dus, mijns inziens, een oplossing voor een niet bestaand probleem.

Zijn er dan geen nadelen aan vloerverwarming?

Jawel. Doordat je de ruimte dag en nacht verwarmd ben je de ruimte ook aan het drogen. De luchtvochtigheid is bij vloer-verwarmde ruimtes dus automatisch laag. Dat is iets waar je instrument niet goed tegen kan en om deze reden mag je wel schermen met de schrikbeelden als scheuren in zangbodems en loszittende stempennen. Een tapijtje doet niks aan luchtvochtigheid en een hydroceel doet niet genoeg.  Gelukkig is er wel een oplossing die zichzelf al decennia heeft bewezen.

De Piano Life Saver

piano life saver pianoDe piano life saver is een product die je in je piano of vleugel kan installeren en de piano droogt als het te vochtig is en bevochtigd als het te droog wordt. Een systeem dat dus actief de luchtvochtigheid gelijk houdt. Dit systeem is in te bouwen in iedere vleugel of piano. De prijs ligt wat hoger dan een Hydroceel of Pianocarpet, maar dat lijkt mij alleszins redelijk voor een product dat wel werkt.

Meer informatie vind u hier:

www.vandongenpianos.nl/piano-life-saver/